![آشنایی با چک آشنایی-با-چک](/userfiles/Images/NewsPic/66944-تعیین-نحوه-ابطال-چک-های-بین-راهی.webp)
آشنایی با چک
بدون شک با تکامل نسل بشر و دستیابی او به جهان با تکیه بر تجربیات و زمان و علم وی در سایه عقل، بالنتیجه وی را در مسیری هدایت می کند که ابداعاتی را برای زندگی آرامتر و راحتتر انجام دهد.
لایحه دفاعیه در خصوص دعوای مطالبه وجه چک - تحقق ربا با چک بلامحل - راه های رفع سوء اثرچک برگشتی - دادگاه صالح در شکایت از چک برگشتی - آیا تغییر تاریخ چک جعل است ؟ - مسئولیت ظهر نویس در چک وعده دار
واژگان کلیدی ( آشنائی با چک، قانون صدور چک ،سند تجاری،چک بی محل،ظهر نویس، دارنده چک،بانک،گواهی عدم پرداخت )
مقدمه:
بدون شک با تکامل نسل بشر و دستیابی او به جهان با تکیه بر تجربیات و زمان و علم وی در سایه عقل، بالنتیجه وی را در مسیری هدایت می کند که ابداعاتی را برای زندگی آرامتر و راحتتر انجام دهد، گویی عقل وی با سیطره بر دنیای مدرنیته می خواهد جهان را به تسخیر خود درآورد، قوانین ابزاری است در دست وی که ابداعاتش را در مسیر منظم هدایت کند، می دانیم که در جهان امروزی گرایش به اقتصاد از نظر همگان پوشیده نیست انسان دارای دو بعد در اجتماع است بعد مادی وی که بیشتر به انسان تسلط دارد او را به ناخواه در مسیری می اندازد که برای آن مسیر قدرت و حاکمیت قانون در روابط آن بایستی حکمفرما باشد بالیقین چک هم نوعی وسیله پرداخت بود که انسان سالیان سال است از آن استفاده می کند وسیله مطمئن و یا در برخی موارد غیرمطمئن به کمک انسان می آید و سندی که وسیله پرداخت را سهل می سازد حال بدون شک ما در این مقاله به بررسی چک ( مقالات مرتبط با چک - سوالات مرتبط با چک ) و تعاریف و انواع آن و آشنایی با جرائم آن خواهیم پرداخت که امید است مورد استفاده قرار گیرد.
تمایز چک کیفری با چک حقوقی - اعتبار چک مشروط
چک Cheque
در لغت: ( شیک، صکّ ، الحواله المصرفیه به زبان عربی ) در فارسی مطلق سند است چنانچه در اشعار ابن یمین و خاقانی در این باب اشاره ای نیز بدان گردیده
نوشت قاضی تقدیر بر صحیفه دهر امارت همه روی زمین به نام توچک
تا چک عافیت از حاکم جان بستانید خط بیزاری آسایش و خور باز دهید
در اصطلاح: در اصطلاحات عصر ما سند خاصی است از اسناد بازرگانی که به موجب آن، صادرکننده چک، پولی را که نزد دیگری دارد تمام یا بخشی را به سود خود یا ثالث مسترد می دارد . چک سند عادی تجاری در برخی موارد با رعایت اصول آن قابل صدور اجرائیه است. خط و قباله را هم در ایران قدیم چک می خواندند ( دیوان معزّی ) چنین گفته اند که سکه نیز از لغت چک، نحت شده است. صدور چک اماره مدیون بودن است.
اقسام چک
1- چک بحواله کرد
چکی است که نام گیرنده در آن ذکر نشده باشد و او می توان در بانک آن را امضا کرده و وجه آن را بستاند و یا به دیگری انتقال دهد
2- چک بسته Cheque barre
چکی ( مقالات مرتبط با چک - سوالات مرتبط با چک ) است که روی آن دو خط کشیده شده باشد؛ و بانک دیگری می تواند آن را دریافت کند و به کسان متفرقه پرداخت نمی گردد
3- چک بی محل
( تجارت، جزا) چکی است که صادرکننده آن پول یا اعتبار نزد محال علیه چک نداشته باشد. اگر پس از تاریخ صدور چک وجه آن را بردارد یا کمتر از مبلغ چک محل داشته باشد باز هم آن چک بی محل به شمار می رود کشیدن چک بی محل اگر چنانچه دارای عناصر جرم غش باشد از نظر اسلامی جرم است.
آنچه که در قانون صدور چک مصوب 16/4/1355 با اصلاحات بعدی برای مرتکبین بزه صدور چک بلامحل پیش بینی گردیده تقریباً به نوعی در مقام اثبات آن به چک روز غیرممکن است چراکه بیشتر قانون تا آنجائیکه بایستی به ضمانت اجرای آن می اندیشیده به فکر کم کردن مراجعین برای سیستم دادگستری بود و یا شاید بانکها از انجام وظایف قانونی در رابطه با صدور چک مقصر هستند در موارد زیر طبق ماده 7 قانون صدور چک بزهکار صدور چک بلامحل به مجازات های زیر محکوم خواهد گردید:
الف: چنانچه مبلغ مندرج در متن چک کمتر از ده میلیون ریال ( 000/000/10) باشد به حبس تا حداکثر شش ماه محکوم خواهد شد.
ب: چنانچه مبلغ مندرج در متن چک از ده میلیون ریال ( 000/000/10)ریال تا پنجاه میلیون ( 000/000/50) ریال باشد از 6 ماه تا یکسال حبس محکوم خواهد شد.
ج: چنانچه مبلغ مندرج در متن چک از پنجاه میلیون ( 000/000/50 ) ریال بیشتر باشد به حبس از یکسال تا دو سال و ممنوعیت از داشتن دسته چک به مدت دو سال محکوم خواهد شد و در صورتیکه صادرکننده چک اقدام به اصدار چک های بلامحل نموده باشد مجموع مبالغ مندرج در متون چک ها ملاک عمل خواهد بود
آیا می دانید نحوه پیگیری حقوقی چک پرداخت نشدنی چگونه است ؟
4- چک پرداختی Cancelled cheque
چکی است که بانک وجه آن را به ذینفع پرداخته باشد.
5- چک تضمین شده
چکی است که یک بانک آن را ظهرنویسی کند. به این ترتیب اداء وجه چک ( مقالات مرتبط با چک - سوالات مرتبط با چک ) را تضمین کرده است.
6- چک در وجه حامل
چکی است که در آن نوشته می شود در وجه حامل ( به حامل چک ) بپردازید نام کس معین در آن نوشته نمی شود و هرکس آن را به بانک ارائه و امضاء کند مستحق وصول وجه چک است.
7- چک سفید
چکی است که صادرکننده آن را امضاء می کند بدون ذکر وجه چک؛ در واقع مصداق مفهوم کلی سفید مهر است.
8- چک نقد شده
به معنی چک پرداختی است
9- چک نویس
یعنی سند نویس، محرّر سند، سردفتر کنونی هم چک نویس است. خاقانی گیود:
مشتری چک نویس قدر تو بس که سعادت، سجل آن چک تست
10- چک وعده دار
چکی است که صادرکننده به محال علیه چک، دستور اداء وجه را در رأس موعدی معین بدهد . مفهوم چک بر آن صادق است.
قدر با دسته چک آشنایی دارید ؟ - راه هایی برای در امان ماندن از جعل چک - آنچه باید درباره سرقت و انتقال چک بدانیم
نکات مهم قانونی چک
چک
1- چک بر 4 قسم است: چک عادی، تایید شده، تضمین شده و مسافرتی
2- چک چه به عهده بانک های داخل کشور باشد یا شعب بانک ایرانی در خارج از کشور در حکم سند لازم الاجرا است.
3- دارنده چک می تواند در صورت برگشت چک و عدم پرداخت طبق قوانین و آئین نامه های مربوط به اجرای ثبت اسناد رسمی وجه چک یا باقی مانده آن را وصول کند.
4- دارنده چک می تواند محکومیت صادرکننده را نسبت به پرداخت کلیه خسارات و هزینه ها اعم از اینکه قبل از صدور حکم یا بعد از آن باشد از دادگاه تقاضا کند این دادخواست باید به دادگاه صادرکننده حکم تقدیم شود.
5- کلیه خسارات و هزینه های وارده شامل خسارت تاخیر تادیه است بر اساس نرخ تورم که توسط بانک مرکزی اعلام می شود، قابل مطالبه است و این خسارت هزینه های دادرسی و حق الوکاله را هم در بر می گیرد.
6- چک فقط در تاریخ مندرج یا پس از آن قابل وصول خواهد بود.
7- صادرکننده چک باید در تاریخ مندرج در آن، معادل مبلغ مذکور در بانک محال علیه وجه نقد داشته و نباید تمام یا قسمتی از وجهی را که به اعتبار آن چک صادر کرده به صورتی از بانک خارج یا دستور عدم پرداخت دهد.
8- چک نباید به صورتی تنظیم شود که به عللی مثل عدم مطابقت امضا یا قلم خوردگی در متن چک یا اختلاف در مندرجات آن و امثال آن بانک از پرداخت وجه خودداری کند.
9- هرگاه وجه چک ( مقالات مرتبط با چک - سوالات مرتبط با چک ) به علل بالا پرداخت نشود بانک مکلف است در برگ مخصوصی مشخصات چک هویت و نشانی کامل صادرکننده را در آن ذکر کند و علل عدم پرداخت را صراحتاً ذکر کند ( فقدان موجودی ) و آن را به دارنده چک تسلیم کند و بانک مکلف است نسخه دوم این برگ را به آخرین نشانی صاحب حساب ارسال کند.
10-اگر که مبلغ موجود در نزد بانک کمتر از مبلغ چک باشد بانک به تقاضای دارنده مکلف است مبلغ موجود را تسلیم کند و در این صورت چک نسبت به مبلغ پرداخت نشده بی محل محسوب می شود و بانک گواهی تقدیم می کند.
چگونگی وصول چک برگشتی
مجازات صدور چک بی محل
1- اگر مبلغ کمتر از یک میلیون تومان ( 10 میلیون ریال ) باشد مجازات حبس حداکثر شش ماه خواهد بود.
2- اگر مبلغ از یک تا 5 میلیون تومان باشد حبس شش ماه تا یکسال خواهد بود.
3- اگر مبلغ بیش از 5 میلیون تومان باشد مجازات یک سال تا دو سال حبس و ممنوعیت از داشتن دسته چک به مدت دو سال خواهد بود.
4- در صورتی که صادرکننده اقدام به صدور چک های بلامحل نموده باشد مجموع مبالغ مندرج در چک ها ملاک خواهد بود.
5- دارنده، کسی است که چک در وجه او صادر گردیده یا پشت نویسی شده یا حامل چک در مورد چک های حامل یا قائم مقام قانونی آنهاست. منظور از دارنده چک کسی است که برای اولین بار چک را به حساب برده ( و به نامش برگشت می خورد ).
6- کسی که چک پس از برگشت به او منتقل می شود حق شکایت کیفری ندارد مگر انتقال قهری باشد ( ارث رسیده ).
7- اگر دارنده چک بخواهد چک را بوسیله شخصی دیگر به نمایندگی از طرف خود وصل کند و و حق شکایت کیفری او در صورت بی محل بودن چک محفوظ باشد باید هویت و نشانی خود را با تصریح نمایندگید در ظهر چک قید کند در این صورت گواهی عدم پرداخت به نام او صادر می شود و حق شکایت کیفری دارد.
8- هرگاه بعد از شکایت کیفری، شاکی چک را به دیگری انتقال دهد یا حقوق خود را نسبت به چک به هر نحو دیگری واگذار نماید، تعقیب کیفری موقوف می شود.
9- هرگاه قبل از صدور حکم قطعی، شاکی گذشت کند یا متهم وجه چک و خسارت تاخیر تادیه را نقداً به دارنده آن پرداخت کند یا موجبات پرداخت چک و خسارت مذکور را فراهم کند یا در صندوق دادگستری یا اجرای ثبت تودیع نماید، مرجع رسیدگی قرار موقوفی تعقیب صادر می کند.
10-این مجازات ها شامل مواردی که ثابت شود چک یا چک ها بابت معاملات نامشروع یا ربوی صادر شده نمی باشد.
11- چک های صادره در ایران عهده بانک های واقع در خارج از کشور مشمول این ماده است.
12- در صورتی که صادرکننده چک قبل از تاریخ شکایت کیفری وجه چک را نقداً به دارنده آن پرداخت کند یا با موافقت شاکی خصوصی ترتیبی برای پرداخت آن بدهد یا موجبات پرداخت آن را فراهم کند قابل تعقیب نیست.
پیگیری کیفری چک پرداخت نشدنی
ماده 10 قانون صدور چک
1- هرکس با علم به بسته بودن حساب بانکی خود مبادرت به صدور چک نماید عمل وی در حکم صدور چک بلامحل خواهد بود و به حداکثر مجازات ماده 7 ( دو سال ) محکوم می شود. این مجازات غیرقابل تعلیق است.
2- جرایم مذکور در این قانون بدون شکایت دارنده چک قابل تعقیب نیست.
3- در صورتی که دارنده چک تا شش ماه از تاریخ صدور برای وصول وجه آن به بانک مراجعه نکرد یا ظرف شش ماه از تاریخ صدور گواهی عدم پرداخت شکایت نکرد دیگر حق شکایت کیفری نخواهد داشت.
4- اگر بعد از صدور حکم قطعی، شاکی گذشت کند یا محکوم علیه به ترتیب بالا موجبات پرداخت وجه چک را فراهم کند اجرای حکم موقوف می شود.
5- محکوم علیه ملزم به پرداخت مبلغی معادل یک سوم جزای نقدی مقرر در حکم به نفع دولت خواهد بود.
نکته) در موارد زیر صادرکننده چک ( مقالات مرتبط با چک - سوالات مرتبط با چک ) قابل تعقیب کیفری نیست:
الف. سفید امضا( چنانچه چک بدون تاریخ داده شود هرگونه اضافه کردن تاریخ بدان ازطرف غیر از صاحب حساب جدا از جنبه حقوقی قابل شکایت کیفری از طرف صاحب حساب بر علیه ملصق تاریخ به عنوان سوء استفاده از سفید مهر و امضاء قابل شکایت کیفری است.
ب. هرگاه در متن چک وصول وجه آن منوط به تحقق شرطی شده باشد.
ج. چک تضمینی
د. هرگاه خلاف موارد قبل بدون قید در متن چک ثابت شود که وصول وجه آن منوط به تحقق شرط یا بابت تضین انجام معامله یا تعهدی بوده است.
ه. هرگاه ثابت شود چک بدون تاریخ بوده یا تاریخ واقعی صدور چک مقدم بر تاریخ مندرج در متن چک باشد.
6- صادرکننده چک یا ذینفع یا قائم مقام قانونی آنها می تواند با تصریح به اینکه چک بر اثر کلاهبرداری یا خیانت در امانت یا جرایم دیگر تحصیل شده به بانک به طور کتبی دستور عدم پرداخت بدهد و اگر دارنده چک آن را به بانک ارائه کرد گواهی عدم پرداخت را به دارنده با ذکر علت تسلیم می کنند.
7- دستوردهنده مکلف است پس از اعلام به بانک، شکایت خود را به مرجع قضایی تسلیم و حداکثر ظرف مدت یک هفته گواهی تقدیم شکایت خود را به بانک تسلیم کند. پس از انقضای یک هفته بانک از محل موجودی به تقاضای دارنده وجه چک را پرداخت می کند.
8- دارنده چک ( مقالات مرتبط با چک - سوالات مرتبط با چک ) نیز می تواند علیه کسی که دستور عدم پرداخت داده شکایت کند و هرگاه خلاف ادعایی که موجب عدم پرداخت شده ثابت گردد دستوردهنده علاوه بر مجازات ماده 7 کلیه خسارات را باید بپردازد.
9- پرداخت چک های تضمین شده و مسافرتی را نمی توان متوقف نمود مگر آنکه بانک صادرکننده نسبت به آن ادعای جعل نماید.
10-رسیدگی به کلیه شکایات و دعاوی حقوقی و جزایی چک چه در دادگاه و چه در دادسرا فوری و خارج از نوبت خواهد بود.
11-وجود چک در دست صادرکننده دلیل پرداخت وجه چک و انصراف از شکایت شاکی است مگر اینکه خلاف آن ثابت شود.
نکته)طبق قانون سابق برای اینکه صادرکننده در فاصله بین صدور حکم و رسیدگی بازداشت نشود تنها قرار تامینی که دادگاه می توانست از او اخذ کند وجه الضمان نقدی یا ضمانت نامه بانکی معتبر معادل مبلغ چک ( مقالات مرتبط با چک - سوالات مرتبط با چک ) بود اما طبق قانون جدید دادگاه می تواند یکی از قرارهای تامین کفالت یا وثیقه اعم از وجه نقد یا ضمانت نامه بانکی یا مال منقول یا غیرمنقول را اخذ کند.
پی نوشت :
نویسنده : کامران اکرمی افشار
ترمینولوژی مبسوط (دکتر جعفر جعفری لنگرودی)
دیوان معزی
قانون صدور چک
محشای قانون مجازات اسلامی(دکتر ایرج گلدوزیان)
سایت مقالا حقوقی ایران
منبع : معاونت حقوقی و امور مجلس
ماده 88 قانون اصلاح قسمتی از قانون تجارت مصوب 24 اسفند 1347 نقدی بر ماده 3 قانون تجارت
پست های مرتبط
![تفاوت شرط خیار و خیار شرط تفاوت-شرط-خیار-و-خیار-شرط](/userfiles/Images/NewsPic/24-اولین-آیین-نامه-جامع-نحوه-فعالیت،-وظایف-و-اختیارات-روابط-عمومی-در-تاریخ-کشور-ابلاغ-شد.webp)
تفاوت شرط خیار و خیار شرط
تفاوت شرط خیار و خیار شرط [...]
![فسخ قرارداد در صورت امتناع متعهد از انجام تعهد در حقوق ایران فسخ-قرارداد-در-صورت-امتناع-متعهد-از-انجام-تعهد-در-حقوق-ایران](/userfiles/Images/NewsPic/26-متن-قرارداد-بین-المللی-راجع-به-جلوگیری-از-معامله-نسوان-کبیره.webp)
فسخ قرارداد در صورت امتناع متعهد از انجام تعهد در حقوق ایران
فسخ قرارداد در صورت امتناع متعهد از انجام تعهد در حقوق ایران [...]
![تفاوت شرط خیار وخیار شرط تفاوت-شرط-خیار-وخیار-شرط](/userfiles/Images/NewsPic/3824-تفاوت-شرط-خیار-وخیار-شرط.webp)
تفاوت شرط خیار وخیار شرط
تفاوت شرط خیار وخیار شرط [...]
![لزوم و جواز در عقود و ایقاعات لزوم-و-جواز-در-عقود-و-ایقاعات](/userfiles/Images/NewsPic/696-همایش-مقررات-و-مدیریت-پیمان-برگزار-شد.webp)
لزوم و جواز در عقود و ایقاعات
در قانون مدنی دو نوع قرارداد ( یا عقد) وجود دارد عقود معینه و عقود غیر معینه عقود غیر معینه درماده د [...]
![تعلیق در عقود و ایقاعات تعلیق-در-عقود-و-ایقاعات](/userfiles/Images/NewsPic/866-ازدواج-مجدد-ممنوع-شد-مگر-درموارد-خاص.webp)
تعلیق در عقود و ایقاعات
در فقه پر بار اسلام, تحقق عقد و قرارداد صحیح, شرایط و مقررات ویژه اى را مى طلبد که بر دو قسم است الف [...]
![چک امانی چک-امانی](/userfiles/Images/NewsPic/92937-چک-بدون-تاریخ-و-اعتبار-آن.webp)
چک امانی
چک امانی مفهومی است به ظاهر موجه اما در باطن خود دارای اشکالات فراوانی است در معاملات و روابط اقتصاد [...]
![نظریه های مشورتی اداره حقوقی قوه قضاییه نظریه-های-مشورتی-اداره-حقوقی-قوه-قضاییه](/userfiles/Images/NewsPic/58358-نظریه-های-مشورتی-جدید-اداره-کل-امور-حقوقی-و-تدوین-قوانین-قوه-قضائیه.webp)
نظریه های مشورتی اداره حقوقی قوه قضاییه
همانطور که مستحضرید در مواد 12 و11 قانون حمایت از کودکان و نوجوانان بیسرپرست و بدسرپرست مصوب 31ر6ر1 [...]
![صدور حکم برای دو جاعل مهرهای قوه قضائیه صدور-حکم-برای-دو-جاعل-مهرهای-قوه-قضائیه](/userfiles/Images/NewsPic/109942-باقری-هیچ-قوه-ای-به-قوه-قضائیه-حاکمیت-و-برتری-ندارد.webp)
صدور حکم برای دو جاعل مهرهای قوه قضائیه
رای دادگاه در مورد دو تن از جاعلان مهرهای قوه قضائیه صادر شد [...]